Archetypen van Jung. Wat zijn dat?

Dit artikel is voor de zelfstandig ondernemers die niet bang zijn om het anders te doen dan de rest. Voor de ondernemers die ervoor durven te kiezen om het op hun eigen manier te doen. Het is geen keuze. Het is een gevoel. Een urge. Een trekkend gevoel wat je niet meer los laat. Niet omdat ze perse anders willen zijn. Niet omdat ze tegen de status quo zijn, niet omdat ze perse links afgaan omdat de rest naar rechts gaat. Maar omdat ze niet anders kunnen dan hun eigen weg gaan. Wat de rest ook doet. Het gaat niet om vergelijken. Het gaat erom dat je jezelf uit op een manier die 100% bij je past. Dat zijn de ondernemers die die een gaaf artikel gaan vinden.

De tekst hierboven past 100% bij mij als ‘ontdekker’. Dat is mijn archetype. Sinds ik dat weet, laat ik nog meer van mezelf zien in mijn teksten, durf ik net wat meer te benadrukken waar ik voor sta en heb ik net wat meer de ‘take it or leave it’ houding. Dat stoot niet af, dat trekt juist aan. Dat is wat mij betreft de grootste kracht van het gebruik van archetypen: je durft nog meer te gaan staan voor wie je bent, met al je plussen én je minnen, en dat maakt je juist alleen maar aantrekkelijker. Dat werkt in je privé leven zo en ik geloof dat dat ook zo werkt in je bedrijf. Een archetype helpt je doelgroep om verbintenis te voelen met je merk. Ze kunnen zich er mee identificeren.

In dit artikel leg ik uit wat de archetypen van Jung zijn en wat je ermee kunt binnen je bedrijf.

Inhoud van dit artikel

Een gemiste kans

Jezelf laten zien op een manier die 100% bij je past. Bijna elke zelfstandig ondernemer zal zeggen: ja, natuurlijk! Maar in feite gebeurt het lang niet altijd. Het is sowieso makkelijker gezegd dan gedaan. Ook al weet je dondersgoed wie je bent, hoe vertaal je dat dan in merkuitingen van je bedrijf? 

Qua marketing- en communicatie zie ik veel zelfstandig ondernemers elkaar kopiëren. 

Dat is zonde. Een gemiste kans.
Maar niet zo vreemd.

Ik vind het helemaal niet raar dat dat gebeurt. Je bent tenslotte geen marketing- of communciatiespecialist. Dat is een pet die je af en toe opzet, omdat het nu eenmaal bij het ondernemerschap hoort. Naast al die andere petten. Maar in de kern houd je gewoon van je vak en wil je dat zoveel mogelijk uitoefenen. En dat vak is waarschijnlijk niet ‘marketing’ of ‘branding’. (Voor de helderheid: ja, dat is een vak. Mensen studeren daar jaren op. Dus het is niet zo vreemd dat je niet altijd weet waar je mee bezig bent en dat je het gevoel hebt dat je ‘zomaar wat doet’.)

Grote kans dat je vervolgens bij concurrenten gaat kijken. Om inpspiratie op te doen. En je probeert niet teveel te vergelijken, maar je ontkomt er bijna niet aan. Zo doe je overal wat inspriatie op, neem je hier en daar wat over. Misschien onstaat er zo een mooie site, mooie teksten en mooie vormgeving. Maar is het onderscheidend? En nog belangrijker: past het 100% bij jou? (Want daarmee ben je juist onderscheidend in mijn ogen)

Archetypen laten je anders kijken

Nu komen we aan bij het nut van werken met archetypen. Het zorgt ervoor dat je anders gaan nadenken over de identiteit die je uitstraalt als ondernemer. En dat gaat een stuk verder dan het hebben van een mooi logo.

Door met archetypen te werken, ga je jezelf wat meer neerzetten als merk. Werken aan je personal branding dus. Maar zonder je authenticiteit te verliezen. Ik kom later in dit artikel nog terug op de verschillen tussen ‘gewone’ personal branding en personal branding gebaseerd op archetypen. 

Ben niet bang dat in dit artikel ik teveel de ‘harde’ marketing induik. Juist niet. Ik werk vooral met ondernemers samen voor wie gevoel en intuitie heel belangrijk zijn. Ik vind het juist zo jammer dat dat soms in hun marketing- en communicatie verloren gaat. Ze weten niet waar ze mee bezig zijn en gaan uit noodzaak vergelijken met anderen, waardoor ze juist afdrijven van wie ze werkelijk zijn en wat ze zelf willen.

Voordat ik ga uitleggen wat archetypen precies zijn, vind ik het belangrijk om je eerst de context mee te geven. Wat kun je ermee?

Ik zet archetypen op twee manieren in bij mezelf en mijn klanten:
1. Om het onderscheidend vermogen te (ontdekken en) vergroten
2. Om een eigen manier van ondernemen te (ontdekken en) versterken

Onderscheidend vermogen

Er zijn veel VA’s in Nederland, veel coaches, veel trainers, veel… vanalles. Er zijn er ook genoeg die echt goed zijn in hun vak. De keus van een potentiële klant om voor jou te kiezen gaat dan dus niet meer om de kwaliteit van je product of dienst. Uiteindelijk is er maar één aspect is jouw bedrijf wat onderscheidend is. Jij. Er is niemand zoals jij. De manier waarop jij je klanten helpt, dat doet niemand. Zullen we dat dan eens uitvergroten en écht laten zien aan anderen? Archetypen maken dit makkelijker, omdat het heel tastbaar wordt wat er bijzonder is aan jou.  Door te werken met archetypen werk je met wat er al ‘is’. We gaan niets bedenken. Alles is er al, want het uitgangspunt ben jijzelf. Wie je bent. In je essentie. Jouw kern. Dat voel je vaak zelf al wel, je weet wie je bent. Door het terug te lezen in je archetype, versterkt dat het gevoel dat je volledig mag zijn wie je bent, ook in je marketing- en communicatie. Het is alsof je jezelf toestemming gaat geven om nog meer van jezelf te laten zien. Er worden woorden en beelden gegeven aan een bepaald gevoel wat in je zit en dat voelt als thuiskomen. Tot in het kleinste detail kun je dit vervolgens doorvoeren in de uitstraling (branding) van jou en je bedrijf.

Bijvoorbeeld: Bij ‘the Innocent’ horen hele pure, heldere kleuren. Laatst had ik iemand in de workshop waarbij overduidelijk was dat het archetype van de Innocent 100% bij haar past. Ik gaf haar aan dat zij er dus bijvoorbeeld voor kan kiezen om met veel wit te werken op haar website. Haar reactie: “Dat komt mooi uit, want dat past helemaal bij me!” Wat overigens al duidelijk aan haar kleding van die dag te zien was.

De ondernemer uit dit voorbeeld hoeft in de toekomst niet meer na te denken over haar kleuren of te vergelijken met anderen. Zij kan de kenmerken van haar archetypen erbij pakken. Dat voelt ze meteen: “Ja…. dit past 100% bij mij. Dit is qua uitstraling een doorvertaling van wie ik ben.” En de keuzes zijn snel gemaakt. Wanneer zij de volgende keer foto’s gaat maken, zal ze waarschijnlijk haar witte kleding aan doen. Terwijl ze daarvoor misschien gedacht zou hebben: ‘Dat staat te lief, ik weet niet of dat wel passend is als ondernemer.’ Nu gaat ze staan voor wie ze is en uit ze dat vol vertrouwen.

Apple als voorbeeld
Hoe je dat vervolgens kunt uiten in je marketing laat Apple mooi zien. Volgens Pearson, degene die heeft uitgewerkt hoe je archetypen kunt verbinden aan je merk, past Apple bij het achetype ‘rebel’. Zie maar even het logo voor je. Die appel waar een hap uitgenomen is. Dit staat symbool voor Adam en Eva’s ongehoorzaamheid door van de boom van kennis te eten. Deze symboliek past bij de rebel: hij wil bestaande conventies doorbreken en eigen regels creeren. Dit is ook wat Apple wil en doet. In een campagne uit 1997 hebben ze er niet voor niets voor gekozen om zich te associeren met bekende personen die sterk met het archetype Rebel worden geassocieerd.

Heb je nog wat tijd? Dan zou ik zeker even onderstaande video bekijken. Het is prachtig hoe Steve Jobs zijn visie op marketing/branding omschrijft en zijn campagne ‘Thing Different’ introduceert:

Door heel duidelijk in je bedrijf te uiten wie je je diep van binnen voelt en dat dus als merk neer te zetten, kun je je onderscheiden van de rest. Op gevoelsniveau.

Wat voor Apple geldt, geldt ook voor jou. Het gaat niet om de bites of prijsverschil met de concurrent. Het gaat om de kern, waar je voor staat en of je aan dat gevoel uiting kunt geven. Je wint het niet door je potentiële klant met argumenten te overtuigen waarom ‘ie bij jou moet zijn en niet bij de concurrent.

De keuze van je klant gaat om het gevoel wat ze bij je hebben. Voelen ze zich tot je aangetrokken? Kopers van Apple voelen zich – op onbewust niveau – aangetrokken tot het merk. Ze identificeren zich met grote denkers, passievolle wereldverbeteraars en trendsetters.

Iedereen heeft kleine beetjes van elk archetype in zich, maar er is er altijd eentje die zich het meest in je manifesteert. Door jouw archetype uit te vergroten in jouw marketing en communcatie zal je nog meer het gevoel van herkenning oproepen bij de ander. Het idee is dat de ander zich hierdoor sneller tot je aangetrokken voelt. En zo ontstaat het spel van klanten aantrekken in plaats klanten najagen.

Welk gevoel straal jij uit of zou je uit willen stralen met als je jezelf wat meer als ‘merk’ bekijkt?

Eigen manier van ondernemen

Door te werken met archetypen laat je niet alleen in beeld (bijv. logo, slogan en andere beelden) en communicatie zien wie je bent en waar je voor staat, maar het helpt ook om op koers te blijven in strategische keuzes binnen je bedrijf.

Klein voorbeeld: een ontdekker is heel individualistisch ingesteld. Dat uit zich bij mij in een hele bewuste keuze om 1-op-1 samen te werken met mijn klanten of in hele kleine groepen. Daar voel ik me het meeste thuis en kom ik dus ook het beste tot mijn recht, wat weer beter is voor het resultaat wat ik met mijn klanten bereik. Ik gebruik mijn archetype dus als kompas. Soms weet ik even niet wat ik wil. Dan pak ik mijn persoonlijke kompas erbij en daardoor voel ik weer een sterkere connectie met wie ik ben en waar ik voor sta. Dan kan ik vanuit het volste vertrouwen een bepaalde beslissing nemen. Mijn archetype (en he uitgewerkte kompas) geeft me dus richting als ik keuzes te maken heb. 

Wat kan dit concreet betekenen? Stel, uit jouw archetype blijkt dat connectie met anderen voor jou nog belangrijker is dan dat het voor anderen is. Dan is het dus heel belangrijk dat je connectie ervaart met je klanten. Wanneer jij voor de keuze staat om webinars te gaan geven, zou ik het dus met jou erover hebben om juist te kiezen voor een systeem als Zoom, omdat je daar de gezichten van mensen kunt zien en je makkelijker met de aanwezigen in gesprek kunt gaan dan in een systeem als bijvoorbeeld Webinargeek, waar dat alleen via de chat kan. Klein detail wat een enorm groot verschil kan maken. In je eigen joy, maar zo komen ook je eigen talenten beter tot uiting omdat je dicht bij jezelf blijft. Je bent dus nog bewuster bezig met wie je bent en hoe je dat in elk aspect van je bedrijf kunt doorvoeren.

Ik zet archetypen dus op twee niveaus in:

1. Onderscheidend vermogen: op niveau van ‘de ander’.
Door een duidelijke profilering / merkbeleving voelen bepaalde mensen zich sterk tot je (merk) aangetrokken. Dus hoe helderder je communiceert vanuit je archetype, hoe herkenbaarder en onderscheidender je bent.

2. Eigen manier van ondernemen: op niveau van ‘jezelf’.
Je kunt juist dichter bij jezelf blijven en makkelijker ondernemen op een manier die echt bij jou past.

En dat is waar het bij archetypen om draait voor mij. Het doen op je eigen manier. Je marketing- en communicatie, maar ook de manier waarop je onderneemt. Hoe dichter je bij jezelf staat, hoe magischer het ondernemerschap is.

Ok, je weet nu wat je ermee kunt en waarom jouw archetype belangrijk kan zijn voor je onderneming. Maar, waar hebben we het nu eigenlijk over? Waar komen archetypen vandaan en wat zijn het?

Wat zijn archetypen?

Je kent Freud waarschijnlijk wel. Op zijn minst zijn naam. Freud was de eerste onderzoeker die kwam met de gedachte dat het gedrag van mensen primair wordt gestuurd door onderbewuste drijfveren en aspiraties. De Zwitserse psychiater Carl Jung (1875-1961) was zijn leering en heeft dat idee verder uitgewerkt. Hij is de grondlegger van de analytische psychologie.

 

1932
Carl Jung ontvangt de literatuurprijs van Zürich.
1938
Honorary fellow van de Royal Society of Medicine van Engeland.
1933-1941
Professor in de psychologie aan de Federale Polytechnische Universiteit in Zürich.
1943
Hoogleraar medische psychologie aan de Universiteit van Basel
1944
Erelid van de Zwitserse Academie voor Medische Wetenschappen.

De diepere waarden, drijfveren en emoties zijn per menstype verschillend. Jung wist dit en heeft vervolgens de basis menstypes in kaart gebracht. Dat zijn de archetypes.

Iedereen heeft een persoonlijk onderbewuste. Hierin zijn herinneringen opgeslagen van gebeurtenissen die je zelf hebt meegemaakt. De herinneringen zijn echter ‘verdwenen’ doordat je ze gewoon vergeet of doordat je ze onderdrukt. Ze zijn er nog wel, maar bevinden zich dus ergens in je onderbewuste.

Naast een persoonlijk onderbewuste is er volgens Jung ook een collectief onderbewuste. Dit bestaat uit gebeurtenissen die je niet zelf meegemaakt hoeft te hebben, maar die in ons allemaal aanwezig zijn. Een soort ‘basis herinneringen’ die als een soort fabrieksinstellingen al in ons aanwezig zijn.

De inhoud van dit collectieve onderbewuste bestaat uit archetypes. Dit zijn dus universele structuren in onze psyche die altijd en overal aanwezig zijn. Ze worden geactiveerd op het moment dat ze op onbewust niveau herkend worden.

Even concreet.

Wanneer jij een baby ziet, roept dat een bepaald gevoel bij je op. Welk gevoel is dat?

Waarschijnlijk komt dan de rol van ‘verzorger’ bij je naar boven. Ik zie het al bij mijn kinderen. Hoe jong ze ook zijn, zodra hun kleine nichtje er is, willen ze die vasthouden en knuffelen. Maar dat geldt ook voor (de meeste) volwassenen. Het zien van een baby doet wat met je. Het is niet ‘de rebel’ in je die op dat moment geactiveerd wordt. Nee, het is ‘de verzorger’ die op dat moment geactiveerd wordt. Wanneer je moeder of vader wordt, dan ‘ben’ je dat meteen zodra je eerste kindje is geboren.

De ‘verzorger’ is in dit voorbeeld het archetype. Je ziet de baby en ‘de verzorger’ in jou wordt geactiveerd. Dat gaat vanzelf. Hoef je niets voor te doen. En bij de een zal dit sterker zijn dan bij de ander, maar ik denk wel dat je je in dit voorbeeld kunt inleven.

Beslissingen op onbewust niveau

We denken vaak dat we bij een aankoop hele rationele beslissingen maken, maar dat is niet zo. In eerste instantie nemen we onze beslissingen op emotioneel/instinctief niveau. En met ons ratio verbinden we er pas naderhand logische argumenten aan. Het is dus cruciaal dat je mensen weet te raken op dat onbewuste niveau. 

Dit heeft dus alles te maken met onderbewuste drijfveren en motivaties. En dat is exact waar de archetypen op gebaseerd zijn. Dit zijn de 4 overkoepelende drijfveren waar de archetypen op zijn gebaseerd:

Groepsgericht

verlangen naar orde en stabiliteit

verlangen naar ergens bij horen, connectie te hebben met anderen

Zelfgericht

Verlangen de omgeving te veranderen en een stempel te drukken

Verlangen de omgeving te veranderen en een stempel te drukken

Wanneer je als merk (en als zelfstandig ondernemer ben je dus je merk) onderbewuste drijfveren en motivaties aanspreekt, kun je emoties oproepen bij je potentiële klanten en daarmee een hechte relatie opbouwen. Elke bovengenoemde drijfveer is gelinkt aan 3 archetypes.  

De 12 archetypen

Wat Jung betreft zijn er ontelbaar veel archetypes mogelijk. In 2001 hebben de Amerikaanse marketeers Margaret Mark en Carol Pearson er 12 geïdentificeerd als merk-archetypen:

De optimist (ook wel: de onschuldige)

De loyalist

De verzorger

De minnaar

De nar

De rebel

De ontdekker

De schepper

De wijze 

De heerser

De magier

De held

Even tussendoor. Zie je trouwens de overeenkomsten tussen archetypen en de hoofd- en bijpersonen in jouw favoriete films?

Storytelling en archetypes zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Archetypen geven een verhaal herkenbaarheid, zodat lezers en kijkers zich ermee kunnen identificeren. Superman is een pure held. 

Ok. Nu weer terug naar het gebruik van archetypen in je marketing en ondernemerschap.

In de praktijk

Het is leuk om te zien of je bekende merken kunt plaatsen bij bepaalde archetypen. Zoals hieronder: 

Een belangrijk verschil tussen grote merken en jij als zelfstandig ondernemer is dat grote merken vaak een archetype ‘kiezen’. Jij hoeft deze niet te kiezen, want het zit al in je. Het is wie je ‘bent’. Dat maakt het nog krachtiger. En dus ook makkelijker. Jij hoeft niet veel na te denken over de toepassing ervan. Je voelt veel sneller zelf aan of iets wel of niet past.

Een van mijn klanten was er van tevoren heilig van overtuigd dat hij ‘de verzorger’ zou zijn. Het bleek voor een deel aangeleerd gedrag te zijn. Toen ik de archetype check met hem deed kwam daar overduidelijk de ‘heerser’ (ruler) uit. Tussen neus en lippen door liet ‘ie vallen dat ‘ie een Mercedes rijdt. Ik voelde me net Victor Mids. Ik kon bovenstaande tekening erbij pakken en zeggen: ‘Dat had ik al voorspeld’. Dit is uiteraard zeker niet altijd het geval, maar dit was erg mooi. Het is niet voor niets dat hij zich aangetrokken voelt tot Mercedes. Waar het merk voor staat, herkent hij in zichzelf. Je zou dus kunnen zeggen dat hij zich identificeert met het merk, omdat het gedachtegoed aansluit bij zijn eigen drijfveren en verlangens. Niet degene zijn aangeleerd, maar degene die je diep van binnen voelt. Op die plek waar je niet hoeft te doen ‘wat hoort’. 

Dit kun je dus ook bereiken met jouw bedrijf. Wanneer je als ondernemer kiest voor een uitstraling die sterk verbonden is met jouw archetype, zorgt dat – op onbewust niveau – voor herkenning bij mensen. En dus ook bij jouw potentiële klant. Het is dan wel belangrijk dat je uitingen heel sterk aansluiten op de archetypische positionering, zodat die herkenning kan ontstaan. Dit betekent dus dat je veel bewuster aan de gang gaat met de manier waarop je jezelf ‘in de markt’ zet.

Wat ik hierin een belangrijk verschil vind met ‘reguliere personal branding’ is dat je op de ‘archetypische manier’ niet zomaar wat ‘kiest’ en jezelf op een bepaalde manier neerzet. Je laat juist alleen heel duidelijk zien wie je bent en waar je voor staat. Op deze manier werk je op een professionele manier aan de naamsbekendheid van je bedrijf, maar wel op een manier die naadloos aansluit bij wie jij bent. 100% authentiek, geen trucjes. Dat is zo’n verademing. 

Je hoeft alleen maar jezelf te zijn. 

Dat is soms al lastig genoeg. Door jouw eigen archetype als richtlijn te gebruiken, je kompas, kun je makkelijker de vertaalslag maken hoe je dat doet in je bedrijf. 

Ik hoef maar ‘CoolBlue’ te zeggen en je weet waarschijnlijk wat ik bedoel. Zij hebben hun identiteit tot in elk detail doorgevoerd, van de site tot de dozen en van de busjes tot de kleding. In alles herken je cooblue.

Als je hier ooit al over hebt nagedacht voor jezelf, dan heb je waarschijnlijk al ervaren dat dat makkelijker gezegd is dan gedaan. Laten zie wie je bent, gaan verder dan een mooi logo laten ontwerpen. In al je contactmomenten met je (potentiële) klant heb je een kans om een onuitwisbare indruk te maken en te laten zien wie je bent en waar je voor staat.

Wat ik daarom met mijn klanten doe is vanuit hun archetype een ‘merkkompas’ uitwerken. Geen fancy en duur gedoe, gewoon samen brainstormen, logisch nadenken en op gevoel afgaan op basis van zijn of haar archetype. Welke kleuren, welke beelden, welke taal past bij jouw uitstraling? En ook op product- of dienstniveau: wat zijn de kleine details die je door kunt voeren om steeds dichterbij je eigen archetype te komen, zodat je het niet alleen zelf zo voelt, maar het ook herkenbaar is voor je klanten. Ik vind dit een belangrijke basis, want alle verdere keuzes gaan uiteindelijk terug naar deze kern.

Workshop 'Discover Your Business Identity'

In deze workshop achterhalen we jouw archetype en ga je naar huis met een persoonlijk merkkompas hoe je het kunt toepassen in jouw bedrijf. Welke kleuren, welke beelden, welke taal, etc.

Kritiek op de archetypen

Er zijn niet voor niets zoveel gerenommeerde merken en marketingbureaus die graag werken vanuit de archetypen van Jung. Maar om volledig te zijn, vind ik het goed om ook even te duiken in kritiekpunten op de archetypen van Jung.

Laat ik eens beginnen met mijn eigen kanttekeningen die ik plaatste toen ik er voor het eerst over hoorde een aantal jaar geleden. Mijn eerste gevoel was: “Ik houd niet van hokjes.” (Wat overigens een voorspelbare opmerking is voor een ‘ontdekker’ die onafhankelijkheid heel hoog in het vaandel heeft staan en graag zijn eigen pad bewandelt.)

Er zijn zoveel persoonlijkheidstesten en als je niet oplet ontstaat er daardoor al snel het ‘hokjes denken’. Hij ‘is’ rood, dus….. Hij ‘is’ blauw, dus…

Wanneer je dit soort testen bekijkt vanuit een ‘fixed mindset’, krijg je opmerkingen als: ‘Ik ben nu eenmaal zo’ of ‘Hij/zij is nu eenmaal zo.’ Zo ontstaat er een soort selffulfilling prophecy. Je plakt een label op jezelf – of anderen – en kijkt vervolgens naar dat label en niet naar de persoon zelf.

Ik las hier laatst ook een interessant artikel over. Hierin staat de quote:

“The more labels you have for yourself, the dumber they make you.”

Dat verwijst naar het idee dat je niet meer zelf nadenkt, maar handelt naar het verhaal wat je over jezelf hebt gecreeerd door die labels. Je krijgt er tunnelvisie door. De conclusie van dat artikel: “Type-based personality tests like Myers-Briggs, DISC, and Enneagram are junk science. There is no such thing as a personality ‘type’. That’s gross oversimplification and stereotyp that leads to mindlessness, both about yourself and other people.”

Het artikel beaamt overigens ook dat het heel behulpzaam kan zijn in therapie, maar dat het label zelf dan nooit gecommuniceerd moet worden met de patient.

Enfin, dit idee rondom allerlei testen zat ook een beetje in mijn hoofd toen ik voor het eerst in aanraking kwam met archetypen.

Waarom werk ik er dan nu toch mee? Zoals wel vaker het geval is bij ‘labels’ kan het soms ook enorm veel begrip geven. Dat je plotseling snapt waarom je doet wat je doet. Dat geeft een gevoel van bevrijding, een gevoel van ‘ik ben niet raar, ik mag er gewoon zijn’. Zolang je niet het gevoel hebt dat je jezelf niet kunt ontwikkelen, is er naar mijn idee weinig aan de hand.

Maar… los daarvan zie ik archetypen niet als label sinds ik me erin heb verdiept. Het zijn juist géén stereotypes. Zoals Steidl het zegt: “Stereotypes zijn vergankelijk en representeren een persoonlijkheid in een bepaalde context en in een bepaalde tijd. Archetypes zijn duurzamer en onderdeel van het collectieve onderbewuste.” 

Met die laatst zin kan ik eigenlijk niet zoveel. Wat zegt ze nu eigenlijk? Dit is hoe ik het zelf ervaar: wij mensen bestaan qua gedrag uit meerdere ‘lagen’. Een persoonlijkheidslaag waarin veel van je aangeleerde gedrag zit, maar ook een laag daaronder. Meer een gevoelslaag. Ik ken de bovengenoemde testen niet goed genoeg om er een oordeel over te vellen, maar ik schat in dat deze testen gebaseerd zijn op onze persoonlijkheidslaag. Je vult – vanuit je ratio – een vragenlijst in en daar rolt een antwoord uit. Dit is dus altijd ‘bedacht’, vanuit het beeld wat je van jezelf hebt gecreëerd.

Archetypen gaan niet zozeer om je aangeleerde persoonlijkheidslaag. Archetypen gaan dieper, meer op die gevoelslaag. Op intuïtie. Dit raakt een diepere identiteit. Geen aangeleerde indentiteit, maar wie je je diep van binnen voelt wanneer je voorbij gaat aan hoe je denkt dat het ‘hoort’.

Een archetype is ook niet statisch, maar dynamisch. De kern verandert niet, maar wel de manier waarop ‘ie in het leven staat. Is ‘ie in balans of niet? Heeft ‘ie al geleerd van zijn valkuilen of niet? Een jonge ontdekker staat anders in het leven dan een oudere ontdekker.

Archetypen geven me niet het gevoel dat ik in een hokje buiten in de tuin zit, maar het gevoel dat ik thuis ben.

De wetenschap
De wetenschap staat overigens niet achter de archetypen van Jung, lees ik in een artikel in de Trouw. Het is niet zo dat ze bewijs ‘tegen’ de archetypen hebben. Het gaat erom dat ze geen bewijs ‘voor’ hebben. 

Al zal dat volgens zijn 75-jarige kleinzoom Baumann (ook psychiater) veranderen:

“De erfenis van Jung is zo vooruitstrevend, dat het nog wel eventjes zal duren voordat de universiteiten zo ver zijn.”

Ik vind het zelf altijd erg interessant om zaken vanuit de (neuro)wetenschap te benaderen. Wanneer de journalist in mij naar boven komt, stel ik vaak de vraag ‘waarom’. Ik wil dingen tot op detail onderzoeken. Een echte ‘ontdekker’ dus. In de loop der jaren heb ik echter geleerd dat niet alles te verklaren is. Soms ‘weet’ je het gewoon. Een innerlijk weten. Zo ervaar ik ook de archetypen van Jung.

Nog één ding

Als er maar één ding is wat je meeneemt uit dit artikel, laat het dan dit zijn:
Werken vanuit archetypen geeft je een waardevolle start om jezelf meer neer te zetten als merk. En dan niet als ‘bedacht’ merk, maar uitvergroot laten zien wie je diep van binnen bent. Naar mijn idee kun je geen personal brand bedenken. Je kunt alleen maar echt laten zien wie je bent. Van binnen naar buiten. De archetypen van Jung sluiten daar naadloos op aan. Zo kun je juist als ondernemer nog meer jezelf zijn.

Bronnen naast mijn eigen ervaring:
– Zie links in het artikel
Masterthesis van Domien Hellwig 
Toolshero
– Brand Prototyping van Michel Jansen
– The Hero and the Outlaw van Margaret Mark en Carol Pearson

Vind je het leuk om meer te weten over Jung. Dan zou je deze documentaire kunnen kijken.

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *